Over GNSS-verstoring, gegist bestek en het belang van goede navigatiekennis.‍

‍

Je vaart langs de kust en volgt je koers op de kaartplotter. Alles lijkt normaal, tot je plots merkt dat de aangegeven positie niet meer overeenkomt met wat je buiten ziet.

Je GPS plaatst je schip een paar honderd meter verder, misschien zelfs op het land.

‍

Het klinkt vreemd, maar het kan gebeuren. En niet noodzakelijk omdat je GPS defect is.

‍

Wanneer je GPS niet meer betrouwbaar is

‍

GPS maakt deel uit van GNSS (Global Navigation Satellite System), de verzamelnaam voor satellietnavigatiesystemen waaronder ook het Europese Galileo valt.

‍

Deze systemen zijn bijzonder nauwkeurig, maar niet ongevoelig voor verstoringen.

Twee begrippen komen daarbij steeds vaker ter sprake:

‍

• Jamming: satellietsignalen worden verstoord of geblokkeerd, waardoor je ontvanger geen betrouwbare positie meer kan bepalen.
• Spoofing: je ontvanger wordt misleid door valse signalen en berekent daardoor een verkeerde positie.

‍

Vooral spoofing is verraderlijk. Je kaartplotter blijft ogenschijnlijk normaal functioneren, terwijl de getoonde positie niet klopt.

‍

Ook AIS kan hierdoor beïnvloed worden, aangezien de positiebepaling van schepen doorgaans afhankelijk is van GNSS.

‍

Hoe navigeer je zonder betrouwbare GPS?

‍

In de eerste plaats door je positie onafhankelijk te controleren. Herkenbare punten aan de kust, boeien, vuurtorens en radarwaarnemingen kunnen daarbij helpen.

‍

Bij twijfel verminder je indien nodig je snelheid en houd je voldoende afstand van mogelijke gevaren.

‍

Maar ook de klassieke navigatiekennis blijft van belang.

En dan komen we bij een onderwerp dat tijdens onze stuurbrevetopleidingen uitgebreid aan bod komt: gegist bestek en gegiste positie.

‍

Gegist bestek en gegiste positie: wat is het verschil?

‍

Beide begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar in de navigatieleer maken we een interessant onderscheid.

‍

Bij gegist bestek (dead reckoning) vertrek je vanuit een laatst bekende positie.

Op basis van je koers, snelheid door het water en de verstreken tijd bereken je waar je schip zich zou bevinden, zonder rekening te houden met de verplaatsing door stroming en wind.

‍

Een gegiste positie (estimated position) gaat een stap verder. Daarbij houd je ook rekening met de geschatte invloed van stroming en wind op de beweging van je schip.

‍

Het verschil zit dus in de factoren die je in de berekening meeneemt.

‍

En belangrijk: ook een gegiste positie blijft een schatting. Ze is niet noodzakelijk gelijk aan je werkelijke positie.

‍

Even rekenen...

‍

Je vertrekt vanuit een bekende positie en vaart gedurende 20 minuten met een snelheid van 6 knopen door het water.

‍

Je hebt dan afgelegd:

6 knopen × 20/60 uur = 2 zeemijl.‍

‍

Volgens je eenvoudige gegist bestek zou je je dus 2 zeemijl verder bevinden, op je gevaren koerslijn.

‍

Maar stel dat er gedurende die 20 minuten ook een stroming staat van 1 knoop, precies in dezelfde richting als je koers. We gaan er voor dit voorbeeld van uit dat er geen winddrift is.

‍

De stroming verplaatst je schip in die tijd nog eens ongeveer 0,33 zeemijl.

‍

Je gegiste positie, waarbij je ook deze stroming meerekent, ligt dan op 2,33 zeemijl van je vertrekpunt.

‍

Staat de stroming dwars op je koers, dan zal je gegiste positie niet alleen verderop, maar ook naast je oorspronkelijke koerslijn liggen.

‍

Dat verschil kan belangrijk zijn, zeker wanneer je in de buurt van ondieptes of andere gevaren navigeert.

‍

Bovendien blijft de nauwkeurigheid afhankelijk van de gegevens waarmee je rekent.

Hoe langer je zonder onafhankelijke positiebepaling vaart, hoe groter de onzekerheid kan worden.

‍

Technologie vervangt geen navigatiekennis

‍

Een moderne kaartplotter is een fantastisch hulpmiddel. Maar ook een kompas, een actuele zeekaart, een passer en een plotter hebben vandaag nog altijd hun waarde.

‍

Bij CruiseTops vinden we het daarom belangrijk dat cursisten tijdens een opleiding algemeen stuurbrevet niet alleen leren werken met navigatieapparatuur, maar ook begrijpen hoe een positie wordt bepaald en welke factoren de nauwkeurigheid kunnen beïnvloeden.

‍

Want uiteindelijk blijft de schipper verantwoordelijk voor een veilige navigatie, met of zonder GPS.

‍

Tot slot, een vraag aan jou als schipper

‍

We sluiten af met een vraag die we ook aan onze cursisten zouden kunnen voorleggen:‍

‍

Wat is gevaarlijker:

geen positie hebben, of een foutieve positie hebben?

‍

We zijn benieuwd hoe jij hierover denkt.

Ervaren schippers hebben hier misschien zelfs al iets van meegemaakt.‍

‍

Laat je antwoord en vooral je motivatie achter onder ons bericht op Facebook of Instagram.

‍

We kijken uit naar jullie reacties!