.jpg)
Moet elke boot een marifoon hebben?
July 25, 2026
Je leest:
Moet elke boot een marifoon hebben?
Draagbaar of vast, gewone VHF of DSC: wat heb je werkelijk nodig?
Nee, niet elke boot moet een marifoon aan boord hebben.
Maar daarmee is de vraag nog niet helemaal beantwoord. Want enkele meters verschil in bootlengte, een andere registratie of een ruimer vaargebied kunnen het antwoord veranderen.
Voor wie pas een boot heeft gekocht, is dat vaak even zoeken. Maar ook schippers die al jaren varen, hebben hun marifoonkeuze misschien nooit echt in vraag gesteld.
Wanneer is een marifoon verplicht? Volstaat een draagbaar toestel? En kies je voor een gewone VHF of meteen voor een toestel met DSC?
In dit eerste deel bekijken we welk toestel past bij jouw boot, vaargebied en toekomstplannen. In deel 2 gaan we verder met het gebruik van de marifoon en de verschillende communicatiemogelijkheden.
Wanneer wordt een marifoon verplicht?
Voor motorboten die privé op de binnenwateren worden gebruikt, speelt onder meer de lengte een rol.
Een klein motorvaartuig tot en met 7 meter is niet marifoonplichtig. Is de boot langer dan 7 meter, maar korter dan 20 meter, dan moet er één marifoon aan boord zijn. Vanaf 20 meter zijn twee toestellen nodig, zodat gelijktijdig op twee kanalen kan worden uitgeluisterd. Voor onder andere passagiersschepen, veerponten en beroepsmatig gebruikte pleziervaartuigen gelden andere of bijkomende regels.
Maar de lengte is niet het enige wat telt.
Ook de registratie en het vaargebied spelen mee. Een boot die geregistreerd is voor zee en binnenwateren moet minstens de basisuitrusting voor zone 4 aan boord hebben, zelfs wanneer hij op dat moment alleen op een binnenwater zoals de Leie vaart.
Dat is een detail dat nogal eens over het hoofd wordt gezien.
Eerst kijken waar je wilt varen
De Belgische vaargebieden zijn opgedeeld in verschillende zones. Zone 1 omvat de met de zee verbonden binnenwateren, zone 2 de Beneden-Zeeschelde en zone 3 de kusthavens. Zone 4 loopt vanaf het strand tot 6 zeemijl uit de kust. Daarna volgen de ruimere zeegebieden.
Je kiest een marifoon dus niet alleen op basis van de boot die je vandaag hebt.
Ook je vaarplannen tellen mee. Blijf je uitsluitend op de binnenwateren? Wil je de Beneden-Zeeschelde op? Of droom je ervan om later vanuit Nieuwpoort, Blankenberge of Zeebrugge de zee te kiezen?
Die vragen bepalen mee welk toestel geschikt is.
Draagbaar of vast gemonteerd?
Een draagbare marifoon, ook wel portofoon genoemd, is compact en gemakkelijk mee te nemen. Er hoeft niets ingebouwd te worden en het toestel blijft bruikbaar wanneer de stroomvoorziening van de boot uitvalt.
Voor een kleine open boot of voor beperkt gebruik kan dat een handige oplossing zijn.
Er zijn ook beperkingen. Een draagbaar toestel heeft een kleinere antenne, minder zendvermogen en is afhankelijk van een batterij. Het bereik ligt daardoor doorgaans lager dan bij een vast gemonteerde marifoon.
Een vaste marifoon wordt aangesloten op de voeding van de boot en werkt met een afzonderlijke antenne. Die kan hoger worden geplaatst, en net de hoogte van de antenne heeft een grote invloed op het bereik van VHF-communicatie.
Tot en met zone 2 mag een vast toestel worden vervangen door een draagbare marifoon. Ook op de binnenwateren wordt voor het aantal verplichte toestellen geen onderscheid gemaakt tussen vast en draagbaar. Het BIPT raadt wel sterk aan om minstens één vast toestel te installeren. Vanaf zone 3 is een vaste VHF verplicht.
Een draagbaar toestel kan dus volstaan, maar is daarom niet altijd de verstandigste keuze als hoofdmarifoon.
Gewone VHF of een toestel met DSC?
Deze keuze wordt soms omschreven als “analoog of digitaal”, maar dat klopt niet helemaal.
Ook met een moderne DSC-marifoon verloopt de gesproken communicatie gewoon via VHF. Je drukt de zendknop in, spreekt en laat de knop weer los om te luisteren.
DSC, of Digital Selective Calling, voegt daar digitale oproep- en alarmmogelijkheden aan toe. Het is ook de techniek achter de rode DISTRESS-knop die je op veel moderne toestellen ziet.
Op de binnenwateren wordt DSC niet gebruikt en is het zelfs verboden. Daar moet de marifoon met ATIS werken, een systeem dat het zendende schip automatisch identificeert. Toestellen die geschikt zijn voor zowel binnenwateren als zee kunnen tussen beide instellingen schakelen: ATIS op de binnenwateren en DSC op zee.
Vanaf zone 3 wordt een vaste marifoon met DSC aanbevolen. In de verre zeegebieden, zones 6 en 7, is een vaste VHF met DSC samen met een extra draagbaar toestel verplicht.
Vaar je voorlopig alleen op de binnenwateren, dan heb je de DSC-functie dus niet meteen nodig. Wil je later ook op zee varen, dan kan het verstandig zijn om daar bij de aankoop al rekening mee te houden.
Welk certificaat heb je nodig?
Een marifoon aanschaffen en aanzetten is niet voldoende.
Alle radioapparatuur aan boord moet op een stationsvergunning van het BIPT staan. Dat geldt ook voor een draagbare marifoon. Wie het toestel bedient, moet bovendien over het passende bedieningscertificaat beschikken.
Voor een gewone VHF-marifoon zonder DSC volstaat het beperkt VHF-certificaat. Beschikt het toestel over DSC van klasse D, dan heb je een SRC-certificaat nodig. De stationsvergunning bevat daarnaast onder meer de roepnaam en, waar van toepassing, de ATIS- en MMSI-identificatie van het schip.
Ook een portofoon die je als reservetoestel aan boord legt, hoort dus niet zomaar los in de kast te verdwijnen. Hij moet correct geprogrammeerd en vergund zijn.
En kan een smartphone de marifoon vervangen?
Een smartphone is handig en hoort uiteraard thuis aan boord. Maar hij vervangt geen marifoon.
Met een telefoongesprek bereik je één persoon van wie je het nummer kent. Een marifoonbericht kan tegelijk worden gehoord door verkeersposten, hulpdiensten en schepen in de omgeving. Zeker bij een noodsituatie is dat een belangrijk verschil. Ook dekking, batterijduur en een overbelast mobiel netwerk kunnen een rol spelen.
Een smartphone is dus een nuttige aanvulling, geen gelijkwaardig alternatief.
De marifoon hangt aan boord. En dan?
Het toestel is gemonteerd, de vergunning is in orde en de juiste codes zijn geprogrammeerd.
Maar op welk kanaal luister je uit? Hoe roep je een brug, sluis of haven correct op? Wat is het verschil tussen ATIS en MMSI? En wat gebeurt er werkelijk wanneer je de rode DISTRESS-knop indrukt?
Daar varen we in deel 2 mee verder.
Zelf correct en met vertrouwen leren communiceren via de marifoon? CruiseTops organiseert opleidingen voor zowel het VHF- als het SRC-certificaat, met aandacht voor de regels én het praktische gebruik aan boord.
Bronnen:
Voor de technische en wettelijke informatie in dit artikel werden de volgende officiële bronnen geraadpleegd:
https://mobilit.belgium.be/nl/scheepvaart/pleziervaart/vaartuig/uitrusting
https://www.bipt.be/consumenten/radiofrequenties/privegebruik-hobby/maritiem
De regelgeving en technische voorschriften kunnen wijzigen. Controleer voor aankoop, installatie of gebruik steeds de meest recente informatie bij het BIPT en de bevoegde maritieme instanties.
