Kaart, passer en koersdriehoek. Voor veel schippers was dat jarenlang dé manier om een route uit te zetten en te weten waar ze zich bevonden.
‍

Vandaag gaat het er toch wat anders aan toe. De kaartplotter gaat aan, je kiest je bestemming en je vertrekt. En als je plotter het begeeft, dan hebben de meesten nog wel een tablet of smartphone bij de hand.
‍

Maar hebben we die papieren zeekaart dan eigenlijk nog nodig?
‍

Daar lopen de meningen behoorlijk over uiteen.
‍

Alles mooi op één scherm

Laten we eerlijk zijn: elektronisch navigeren is gewoon gemakkelijk.
‍

Je ziet meteen waar je bent, welke koers je vaart, hoe snel je gaat en vaak ook welke andere schepen er in de buurt zijn via AIS. Routes en waypoints kan je vooraf instellen en heel wat informatie komt samen op één scherm.
‍

Wie daar eenmaal aan gewend is, grijpt niet snel meer naar passer en koersplotter.
‍

En daar is op zich ook niets mis mee.
‍

Elektronische navigatie is vandaag helemaal ingeburgerd. Ook in de professionele scheepvaart wordt al jaren met elektronische kaarten gewerkt.
‍

Alleen is niet elke kaart op een smartphone, tablet of plotter automatisch hetzelfde als een officiële elektronische navigatiekaart.
‍

Maar wat als het scherm zwart wordt?

Dat is natuurlijk de klassieker.
‍

Een storing in de boordelektronica. Een probleem met de stroomvoorziening. Een tablet die leeg is. Een smartphone die oververhit raakt in de zon. Of gewoon een toestel dat beslist om op het verkeerde moment niet meer mee te werken.
‍

Het gebeurt misschien niet vaak, maar het kán gebeuren.
‍

En dan komt de simpele vraag:
‍

Wat is je plan B?
‍

Voor sommige schippers is dat zonder twijfel de papieren zeekaart.
‍

Geen batterij nodig, geen software, geen GPS-signaal. Bovendien zie je op een grote kaart vaak veel sneller het volledige vaargebied dan op een klein scherm waar je voortdurend moet in- en uitzoomen.
‍

Anderen zeggen dan weer: “Ik heb een vaste plotter, een tablet én mijn smartphone. Dat zijn drie systemen.”
‍

En ja… ook daar valt iets voor te zeggen.
‍

Een papieren kaart die al jaren in de kast ligt…

…is natuurlijk ook niet meteen een garantie op veiligheid.
‍

Vaargeulen kunnen wijzigen, betonning kan veranderen en er kunnen nieuwe beperkingen of obstakels zijn.
‍

Een oude kaart die ergens onderin een kast ligt, geeft misschien een gerust gevoel, maar daar ben je niet zoveel mee als de informatie niet meer klopt.
‍

De FOD Mobiliteit verwijst voor de Belgische Noordzee zowel naar officiële gedrukte zeekaarten als naar elektronische navigatiekaarten. Het belangrijkste is dus niet alleen papier of digitaal, maar vooral dat je met betrouwbare en actuele informatie vaart.
‍

En waarom leren we dan nog kaartpassen?

Goede vraag.
‍

Wie vandaag voor het algemeen stuurbrevet studeert, leert nog altijd werken met schaal, coördinaten, koersen, afstanden, kaarttekens, stroom en gegiste posities.
‍

Tegelijk maken GPS en AIS ook deel uit van de leerstof.
‍

Is dat ouderwets?
‍

Wij vinden van niet.
‍

Niet omdat je tijdens elke vaartocht met passer en potlood over de kaart moet hangen, maar omdat je beter begrijpt wat je plotter eigenlijk voor jou doet.
‍

Wie weet wat stroom met een schip doet, wat koers over de grond betekent en hoe een positie wordt bepaald, kijkt gewoon anders naar zo’n scherm.
‍

En misschien merk je dan ook sneller wanneer wat er op je scherm verschijnt eigenlijk niet kan kloppen.
‍

Papier of digitaal?

Misschien is dat uiteindelijk niet eens de belangrijkste vraag.
‍

Een kaartplotter is een fantastisch hulpmiddel. Een tablet of smartphone kan dat ook zijn. Elektronische navigatie is vandaag niet meer weg te denken.
‍

Maar het blijft verstandig om even na te denken over wat je doet als je belangrijkste systeem uitvalt.
‍

Heb je een tweede systeem?
Is je kaartinformatie nog actueel?
En weet je eigenlijk nog ongeveer waar je bent als dat kleine bootje op je scherm plots verdwijnt?
‍

Daar gaat het volgens ons vooral om.
‍

En nu zijn we benieuwd…

Hoe doen jullie het?
‍

Vaart de papieren kaart nog altijd mee?
Gebruik je vooral de kaartplotter?
Een tablet of smartphone?
Of gewoon een combinatie van alles?
‍

En misschien nog de leukste vraag:
‍

Wanneer heb jij voor het laatst écht een papieren zeekaart gebruikt om te navigeren?
‍

We zijn benieuwd. 😉

‍

Bronnen:

‍FOD Mobiliteit en Vervoer – Scheepvaartroutes Noordzee
‍FOD Mobiliteit en Vervoer – Examenleerstof aanvulling algemeen stuurbrevet
‍International Hydrographic Organization (IHO) – informatie over Electronic Navigational Charts (ENC)

‍

‍

‍

‍

‍